Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan Bataryalar ve Atık Bataryalar Yönetmelik Taslağı, Türkiye’de batarya ekosistemini doğrudan etkileyecek kapsamlı düzenlemeler içeriyor. Kamuoyunun görüşüne açılan taslak; bataryaların üretiminden kullanım ömrü sonrasına kadar geçen tüm süreci kapsayan yeni kurallar getirerek karbon ayak izi hesaplamasından geri dönüşüm oranlarına, tasarım zorunluluklarından izlenebilirliğe kadar birçok başlıkta önemli değişiklikler öngörüyor. Düzenleme, özellikle elektrikli araçlar, taşınabilir elektronik cihazlar ve endüstriyel enerji depolama sistemleri açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Taslağa göre bataryalar artık yalnızca teknik performans kriterleriyle değil, çevresel etkileriyle de değerlendirilecek. Üreticilerden, bataryaların yaşam döngüsü boyunca oluşturduğu karbon ayak izini hesaplamaları ve belirlenen sınır değerleri karşılamaları beklenecek. Bu yaklaşım, batarya üretiminde kullanılan hammaddelerin tedarikinden üretim süreçlerine kadar daha şeffaf ve denetlenebilir bir yapı hedefliyor. Aynı zamanda ithal edilen bataryalar için de benzer çevresel kriterlerin geçerli olması planlanıyor.
Karbon ayak izi, geri dönüşüm ve çıkarılabilirlik zorunlulukları
Taslak yönetmelikte öne çıkan başlıklardan biri geri dönüşüm yükümlülükleri. Buna göre piyasaya sürülen bataryalar için asgari geri kazanım oranları belirlenecek ve bu oranların kademeli olarak artırılması zorunlu olacak. Üretici ve ithalatçılar, atık bataryaların toplanması ve geri dönüştürülmesinden sorumlu tutulacak. Bu süreçte yetkilendirilmiş kuruluşlar aracılığıyla raporlama yapılması ve performansın düzenli olarak denetlenmesi öngörülüyor.
Bir diğer dikkat çekici düzenleme ise çıkarılabilirlik şartı. Özellikle taşınabilir cihazlarda kullanılan bataryaların, kullanıcı veya yetkili servisler tarafından kolayca çıkarılabilir ve değiştirilebilir olması hedefleniyor. Bu yaklaşım, hem ürün ömrünü uzatmayı hem de atık miktarını azaltmayı amaçlıyor. Elektrikli araç bataryaları için ise söküm, yeniden kullanım ve ikinci ömür uygulamalarına uygun tasarım kriterleri ön plana çıkıyor.
Yönetmelik taslağı, bataryaların kimliklendirilmesi ve izlenebilirliği konusunda da yeni bir çerçeve sunuyor. Batarya pasaportu benzeri uygulamalarla, ürünün teknik özellikleri, içerdiği maddeler, karbon ayak izi verileri ve geri dönüşüm bilgileri kayıt altına alınacak. Böylece hem tüketiciler hem de yetkili kurumlar için daha şeffaf bir yapı oluşturulması amaçlanıyor.
Taslağın yürürlüğe girmesi halinde, Türkiye’de faaliyet gösteren batarya üreticileri, ithalatçılar ve cihaz üreticileri için uyum süreci başlayacak. Elektrikli araç pazarının hızla büyüdüğü bir dönemde hazırlanan bu düzenlemenin, sektörün daha sürdürülebilir ve çevre odaklı bir yapıya yönelmesini hızlandırması bekleniyor. Yönetmeliğin nihai hali, kamuoyundan gelecek görüşler doğrultusunda şekillenecek.
Leave a Reply