Çinli elektrikli otomobil üreticisi Xpeng, insansı robot ve genel amaçlı robotik faaliyetlerini daha bağımsız bir yapıya kavuşturmak için önemli bir adım attı. Şirket, robotik operasyonlarını Dogotix adı altında ayrı bir kurumsal yapıya dönüştürmeyi ve bu şirket için yaklaşık 900 milyon dolarlık finansman sağlamayı planlıyor. Yeni yapı tamamen Xpeng’den kopmayacak; şirket, işlem sonrasında Dogotix üzerindeki kontrolünü korumaya devam edecek.
Planlanan işlem, Xpeng’in robotik faaliyetlerine dış yatırımcıların dahil edilmesini ve bu alanın otomotiv şirketinin geri kalan operasyonlarından ayrı şekilde değerlenmesini sağlayacak. Böylece robotik faaliyetleri için daha büyük bir sermaye havuzu oluşturulurken, Xpeng de gelecekte bu alanda yapılacak yatırımların tamamını kendi bilançosundan karşılamak zorunda kalmayacak. Aynı zamanda şirket, robotik sektöründeki uzman yatırımcıların ve teknoloji şirketlerinin kaynaklarından yararlanabilecek.
Xpeng’in Hong Kong Borsası’na yaptığı açıklamaya göre Dogotix, yatırımcılar ve şirket yöneticileri arasında şartlı hisse satın alma anlaşmaları imzalandı. İşlem tamamlandığında Dogotix’in 5 milyar dolarlık para öncesi değerlemeye ulaşması bekleniyor. Özsermaye teşvik planının tamamının kullanılması, potansiyel ek yatırımlar ve bazı garanti uygulamaları da hesaba katıldığında şirketin ima edilen işlem sonrası değerlemesinin yaklaşık 6,3 milyar dolar seviyesine ulaşabileceği belirtiliyor.
Dogotix’in alacağı ilk finansman yaklaşık 900 milyon dolar olacak. Bunun 200 milyon dolarlık bölümü Xpeng’in tamamına sahip olduğu iştiraki Xpeng Dogotix tarafından karşılanacak. Dış yatırımcıların toplam katkısı ise yaklaşık 600 milyon dolar seviyesinde olacak. Buna ek olarak Xpeng’in başkanı ve CEO’su Xiaopeng He ile eş başkanı Brian Gu tarafından kontrol edilen şirketler toplam 100 milyon dolarlık yatırım gerçekleştirecek.
Finansman turunun merkezinde önemli teknoloji ve yatırım şirketleri bulunuyor. IDG Capital finansman turunu yöneten yatırımcı konumundayken, Gaorong Ventures da sürece katılıyor. Bunun yanında Çin’in en büyük teknoloji şirketlerinden Tencent ve Alibaba, Dogotix’e stratejik yatırımcı olarak destek verecek. Bu yatırımcı profilinin, Xpeng’in robotik faaliyetlerinin yalnızca otomotiv sektörüne bağlı bir girişim olarak görülmediğini ve fiziksel yapay zeka alanında daha geniş bir teknoloji ekosisteminin parçası haline gelmeye başladığını gösterdiği söylenebilir.
Anlaşmanın bir diğer dikkat çekici bölümü ise gelecekteki finansman imkanları. Dogotix’in, anlaşmanın tamamlanmasından sonraki dört ay içerisinde aynı fiyat üzerinden başka bir yatırımcıya 15 milyon dolara kadar imtiyazlı hisse ihraç edebilmesine izin veriliyor. Böylece ilk yatırım turunun ardından şirkete yeni bir stratejik veya finansal yatırımcının dahil edilmesinin de önü açık bırakılıyor.
Xpeng yönetimi için de ek yatırım mekanizması oluşturulmuş durumda. Xiaopeng He ve Brian Gu tarafından kontrol edilen şirketler, sırasıyla 400 milyon dolar ve 100 milyon dolar tutarında ek yatırım yapmalarına imkan sağlayan varantlar alacak. Toplam 500 milyon dolara ulaşabilecek bu potansiyel yatırım, mevcut 900 milyon dolarlık finansman paketine dahil değil. Dolayısıyla gelecekte Dogotix’e aktarılabilecek toplam sermaye, ilk yatırım turunun üzerinde bir seviyeye çıkabilir.
Ancak işlemin henüz kesinleşmediği de özellikle belirtiliyor. Anlaşmalar çeşitli kapanış şartlarına tabi durumda ve açıklama tarihinde bu şartların hiçbirinin yerine getirilmediği veya bunlardan feragat edilmediği bildirildi. Dolayısıyla taraflar anlaşmayı imzalamış olsa da işlemin tamamlanması için gerekli kurumsal ve hukuki süreçlerin devam etmesi gerekiyor.
İşlem tamamlandığında Dogotix artık tamamen Xpeng’e ait bir şirket olmayacak. Buna rağmen Xpeng’in şirketteki payı oldukça yüksek kalacak. Ek yatırımlar, varantların kullanılması ve belirli özsermaye teşvikleri hesaba katılmadığında Xpeng’in Dogotix’teki payının yaklaşık %81,97 olması bekleniyor.
Daha kapsamlı senaryoda ise tüm ek yatırımların tamamlanması, varantların tamamının kullanılması ve Dogotix için ayrılan yüzde 15’lik özsermaye teşvik yetkisinin tamamen kullanılması halinde Xpeng’in payı yaklaşık %68,41’e kadar gerileyebilir. Ancak bu durumda dahi Xpeng, Dogotix üzerinde kontrol sahibi olmaya devam edecek.
Bu durum Dogotix’in Xpeng’den tamamen bağımsız bir şirket haline gelmediği anlamına geliyor. Şirket hukuken daha bağımsız bir sermaye yapısına kavuşsa da Xpeng’in kontrollü iştiraki olmaya devam edecek ve finansal sonuçları Xpeng’in konsolide mali tablolarına dahil edilecek. Dolayısıyla Xpeng, robotik faaliyetlerini dış yatırımcılara açarken şirket üzerindeki stratejik kontrolünü kaybetmemiş olacak.
Ayrıştırma sürecinde Xpeng, robotik operasyonuyla bağlantılı çeşitli varlıkları Dogotix’e devredecek. Bunların arasında fikri mülkiyet, personel, sistemler, operasyonel kaynaklar ve robotik faaliyetlerinde kullanılan diğer varlıklar bulunuyor. Sürecin, dış yatırımcıların ilk hisse aboneliği dilimini tamamlamasından sonraki yaklaşık 18 ay içerisinde gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Bu geçişin ardından Dogotix’in robotik faaliyetlerini daha bağımsız şekilde sürdürebilecek personel, teknoloji ve operasyonel altyapıya sahip olması bekleniyor. Şirketin faaliyet alanı yalnızca insansı robotlarla sınırlı olmayacak. Dogotix’in insansı, iki ayaklı, dört ayaklı ve paletli robotlar dahil olmak üzere farklı robot platformlarının araştırılması, geliştirilmesi, üretilmesi, lisanslanması ve ticarileştirilmesiyle ilgilenmesi planlanıyor.
Bu noktada Xpeng’in robotik operasyonlarının sınırları da oldukça önemli. Şirketin otomotiv faaliyetleri, uçan araç projeleri, robotaksi operasyonları, çip faaliyetleri ve diğer fiziksel yapay zeka girişimleri Dogotix’e yapılacak ayrıştırmanın dışında tutulacak. Böylece Xpeng, robotik faaliyetlerini bağımsız bir şirket altında büyütürken otomotiv ve diğer fiziksel yapay zeka projelerini kendi bünyesinde tutmaya devam edecek.
Dogotix’e aktarılacak yeni sermayenin kullanım alanları da geniş. Şirket finansmanı robotik operasyonlarının büyütülmesi, sermaye harcamaları, araştırma ve geliştirme çalışmaları, ürünlerin ticarileştirilmesi ve genel işletme sermayesi ihtiyaçları için kullanacak. Özellikle robotik sektöründe yüksek Ar-Ge harcamaları ve üretim altyapısı gereksinimleri düşünüldüğünde 900 milyon dolarlık finansman, Xpeng’in projelerini prototip aşamasından seri üretim ve ticari uygulama aşamasına taşımasında önemli bir kaynak sağlayabilir.
Xpeng’in bu yapılanmayı tercih etmesinin temel nedenlerinden biri, robotik faaliyetlerinin bağımsız bir piyasa değerine kavuşmasını sağlamak. Otomotiv şirketlerinin robotik ve yapay zeka faaliyetleri çoğu zaman ana şirketin otomobil operasyonlarının içerisinde değerlendirilirken, ayrı bir şirket yapısı yatırımcıların bu faaliyetleri kendi potansiyelleri üzerinden değerlendirmesine imkan tanıyor.
Xpeng de uzman yatırımcıların şirkete dahil olmasının Dogotix’in değerinin piyasa tarafından daha bağımsız şekilde belirlenmesini sağlayacağını belirtiyor. Aynı zamanda robotik araştırma, geliştirme ve ticarileştirme faaliyetlerinin finansal yükünün bir bölümünün dış yatırımcılarla paylaşılması, Xpeng’in bilançosu üzerindeki baskıyı azaltabilir.
Yatırımcılar açısından da belirli bir koruma mekanizması oluşturulmuş durumda. Dogotix’in ilk yatırım diliminin tamamlanmasından sonraki yedi yıl içerisinde nitelikli bir halka arz gerçekleştirememesi halinde yatırımcılar belirli koşullarda Dogotix’in, önemli iştiraklerinin veya Xpeng’in hisselerini geri satın almasını talep edebilecek. Geri ödeme fiyatı, yatırım maliyeti ve belirlenen faiz/temettü şartlarına göre hesaplanacak.
Dogotix’in mevcut mali durumuna ilişkin veriler ise robotik işinin henüz ciddi miktarda yatırım gerektiren bir aşamada olduğunu gösteriyor. Denetlenmemiş yönetim hesaplarına göre şirketin 31 Mart itibarıyla yaklaşık 447 milyon yuan, yani 65,9 milyon dolar net yükümlülüğü bulunuyor. Yeni finansman bu nedenle yalnızca büyüme yatırımlarını değil, şirketin finansal yapısının güçlendirilmesini de sağlayacak.
Xpeng’in robotik alanındaki en önemli projelerinden biri ise Iron insansı robotu. Şirket, yeni nesil Iron modelini Kasım 2025’te tanıtmıştı. Robot, Xpeng tarafından geliştirilen üç Turing yapay zeka çipi kullanıyor ve toplam 2.250 TOPS seviyesinde hesaplama gücü sağlıyor. Bu donanım, robotun çevresini algılaması, yapay zeka modellerini çalıştırması ve fiziksel dünyadaki hareketlerini kontrol etmesi açısından kritik önem taşıyor.
Xpeng, Iron’ın yalnızca bir teknoloji gösterisi olarak kalmasını istemiyor. Şirketin planına göre 2026 yılı sonuna kadar seri üretime başlanması ve aylık üretim kapasitesinin 2027 yılında 1.000 adedin üzerine çıkarılması hedefleniyor. Şirket böylece robotlarını yalnızca kendi tesislerinde değil, ilerleyen dönemde Çin’de ve uluslararası pazarlarda da kullanıma sunmayı amaçlıyor.
Xpeng yönetimi robotik faaliyetlerini giderek daha önemli bir iş kolu olarak görüyor. Şirket CEO’su Xiaopeng He, haziran ayında robotik işinde ek olarak CEO görevini bizzat üstleneceğini açıklamıştı. Bunun ardından robotik organizasyonu yeniden yapılandırıldı ve dokuz ikinci kademe departman oluşturuldu. Dogotix’in kurulması ise bu yeniden yapılanmanın finansal ve kurumsal açıdan çok daha kapsamlı bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.
Finansman duyurusunun zamanlaması da dikkat çekiyor. Xpeng, Dogotix yatırım planını şirketin ikinci çeyrek sonuçlarını açıklamasından yaklaşık bir saat önce duyurdu. Şirket ikinci çeyrekte 103.295 araç teslim etti. Bu rakam, ilk çeyreğe kıyasla yüzde 64,8’lik önemli bir artışa karşılık geliyor. Dolayısıyla Xpeng bir taraftan elektrikli otomobil operasyonlarını büyütürken diğer taraftan robotik ve fiziksel yapay zeka alanına daha büyük miktarda sermaye çekmeye çalışıyor.
Dogotix’in kurulması, Xpeng’in uzun vadeli stratejisinde robotların otomobiller kadar önemli bir ürün kategorisi haline gelebileceğine dair güçlü bir işaret. Özellikle insansı robotların üretim tesislerinde, lojistikte, depolarda ve ilerleyen dönemde tüketici ortamlarında kullanılmaya başlaması halinde bu pazarın elektrikli otomobil sektöründen tamamen farklı bir büyüme alanı yaratması mümkün.
Sonuç olarak Xpeng, robotik faaliyetlerini tamamen elinden çıkarmadan dış yatırımcıların sermayesini ve uzmanlığını sisteme dahil eden kontrollü bir yan kuruluş modeli oluşturuyor. Yaklaşık 900 milyon dolarlık ilk finansman, 5 milyar dolarlık para öncesi değerleme ve potansiyel olarak 6,3 milyar dolara ulaşabilecek işlem sonrası değerleme, Dogotix’in Xpeng açısından artık küçük bir Ar-Ge projesinden çok daha fazlası olduğunu gösteriyor. Xpeng’in çoğunluk hissesini koruması ise şirketin Iron ve diğer robotik teknolojileri üzerindeki stratejik kontrolünü sürdüreceğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki 18 ay içerisinde gerçekleştirilecek ayrıştırma süreci ve ardından Iron’ın seri üretime geçmesi, Dogotix’in gerçekten bağımsız ve yüksek değerlemeli bir robotik teknoloji şirketine dönüşüp dönüşemeyeceğini belirleyecek en önemli aşamalar olacak.
Leave a Reply