Kanada Başbakanı Mark Carney’nin Ocak 2026’daki Pekin ziyareti sonrası duyurulan yeni ticaret anlaşması, Kuzey Amerika otomotiv pazarında taşları yerinden oynattı. Anlaşma kapsamında Kanada, Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı %100 oranındaki gümrük vergisini yıllık 49.000 araçlık bir kota için %6,1’e düşürdü. Karşılığında ise Çin, Kanada’nın tarım ürünlerine (özellikle kanola) uyguladığı kısıtlamaları kaldırmayı ve Kanada içerisinde otomotiv yatırımlarını artırmayı taahhüt etti. Kanada’da Çinli EV yatırımı için yeşil ışık yakan bu gelişme, Çinli markaların Kanada’yı sadece bir pazar olarak değil, yerel ortaklıklar ve fabrikalar aracılığıyla bir üretim üssü olarak kullanma isteğini tetikledi. Çin’in Kanada Büyükelçisi Wang Di, bu iş birliğinin Kanada’da istihdam artışı ve tüketiciler için daha uygun fiyatlı araçlar anlamına geleceğini savunuyor.
Ancak bu “yeni dönem”, sınırın güneyinde büyük bir öfkeyle karşılandı. ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’nın Çin ile yaptığı bu anlaşmayı “Truva Atı” olarak nitelendirerek, Kanada’dan gelecek tüm ürünlere %100 gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulundu. Donald Trump Kanada gümrük vergisi hamlesiyle, Kanada’nın Çin malları için bir geçiş limanı (drop-off port) haline gelmesini engellemek istiyor. Kanada içindeki tepkiler de oldukça sert; Ontario Başbakanı Doug Ford, anlaşmayı “tek taraflı ve sakat” olarak tanımlarken, Unifor sendikası başkanı Lana Payne, Çin’in devasa üretim kapasitesinin Kanada’daki yerli otomotiv işçilerini ve fabrikalarını yok edebileceği uyarısında bulundu. Eleştirmenlere göre, Kanada Çin serbest ticaret yolundaki bu adım, ülkeyi en büyük ticaret ortağı olan ABD ile karşı karşıya getirme riski taşıyor.
İş dünyası ise bu gerilim hattında yeni ortaklık modelleri arıyor. Sektör analistleri, Kanadalı parça devi Magna International ile Çinli GAC veya BYD gibi üreticiler arasında kurulabilecek olası ortaklıkların, Kanada’nın bölgesel avantajlarını kullanabileceğini öne sürüyor. BYD ve Magna iş birliği gibi modeller, üretimin Kanada topraklarında yapılması şartıyla tepkileri bir nebze azaltabilir. Anlaşma uyarınca, ithal edilecek araçların en az yarısının 2030 yılına kadar 35.000 Kanada Doları’nın altında bir fiyata sahip olması gerekiyor. Bu durum, 2026 elektrikli araç piyasası içerisinde giriş seviyesi modellerin hakimiyetini artırabilir. Ancak Washington’dan gelen baskılar, yatırımcıların Kanada’yı uzun vadeli bir üretim merkezi olarak seçme konusundaki iştahını frenleyebilir.
Sonuç olarak, Mark Carney Çin ziyareti ile başlayan bu diplomatik hamle, Kanada’yı “ekonomik çeşitlendirme” ile “stratejik güvenlik” arasında zorlu bir tercihe itmiş durumda. Çinli markalar için Kanada, Kuzey Amerika’ya giriş için kritik bir kapı aralarken; Kanada için bu kapı, ABD ile olan 5.500 millik sınırda devasa bir ticaret savaşına dönüşebilir. Önümüzdeki aylar, Kanada’nın bu dengeyi nasıl kuracağını ve Çinli yatırımcıların gerçekten Kanada topraklarında fabrika kurup kurmayacağını belirleyecek.
Leave a Reply